by „Do ostatniego oddechu” to opowieść o walce o prawo do oddychania czystym powietrzem, rozpisana na pięć kontynentów. Reportaż pokazuje lokalne społeczności zmagające się z zanieczyszczeniem powietrza: Kraków, Londyn, Santiago de Chile, Kalifornia, Lahore i RPA. Film pokazuje, jak obywatele, organizacje społeczne, a także choć nie zawsze – władze lokalne, jednoczą siły na rzecz zmiany.
Dokument Ewy Ewart „Do ostatniego oddechu” to historia nie tylko o smogu. Przede wszystkim o ludziach, których połączyła niezgoda na oddychanie zanieczyszczonym powietrzem, ich determinacji i uporze. Autorka zabiera widza w podróż do miejsc na kilku kontynentach: Polska, Wielka Brytania, Chile, Stany Zjednoczone, Republika Południowej Afryki i Pakistan. Opowiedziane historie pokazują, że smog to problem, z którym można wygrać.
Podobne doświadczenia w odległych miastach
Uderzające i niepokojące jest podobieństwo filmowych ujęć Santiago De Chile, Lahore w Pakistanie czy Warszawy i Krakowa. Podobne są również doświadczenia ludzi skazanych na oddychanie smogiem. Niezależnie od kontynentu czy kraju, słyszymy identyczne zdania: wszyscy mówią o narażeniu zdrowia swoich dzieci i rodzin.
Ten film dobitnie pokazuje, że czyste powietrze jest czymś, od czego wszyscy zależymy. W naszym regionie zanieczyszczenie powietrza znacznie przekracza zalecane normy, a historie przedstawione w dokumencie ukazują bardzo realny, ludzki koszt bezczynności. Ale jest też nadzieja. Miasta już inwestują w czystszy transport, sieci ścieżek rowerowych, zarządzanie ruchem i infrastrukturę dla pojazdów elektrycznych. Trwała zmiana wymaga przywództwa ze strony instytucji, a jednocześnie codziennych wyborów ze strony obywateli – mówi Agnieszka Gajewska, partnerka i członkini zarządu ds. klientów i rynku w PwC CEE (od lipca 2026 nowa prezeska PwC CEE).
Ochrona czystego powietrza zaczyna się od świadomości i zrozumienia, zwłaszcza wśród najmłodszych pokoleń. Od 2018 roku PwC jest inicjatorem programu edukacyjnego „Wspieramy klimat – Biznes kontra Smog”, realizowanego we współpracy z organizacjami społecznymi. M.in. Polskim Alarmem Smogowym, UNEP/GRID-Warszawa, Stowarzyszeniem ASPIRE, a także ponad 40 firmami. Program ruszył w Krakowie, a obecnie ma zasięg ogólnopolski.
Po pierwsze edukacja
Poprzez bezpłatne, interaktywne warsztaty prowadzone przez przeszkolonych pracowników-wolontariuszy program pomaga dzieciom i młodzieży zrozumieć przyczyny i skutki zdrowotne smogu. Tłumaczy także czynniki napędzające zmiany klimatyczne oraz znaczenie ochrony zasobów wodnych. Na przestrzeni lat inicjatywa pokazała, jak współpraca biznesu, społeczeństwa obywatelskiego i społeczności lokalnych może pomóc w rozwiązywaniu problemu zanieczyszczenia powietrza u jego źródeł.
W samym Krakowie presja mieszkańców doprowadziła do wprowadzenia zakazu palenia węglem i drewnem. Przyniosło to spektakularną poprawę jakości powietrza. Liczba dni smogowych zmalała o ponad 100 – ze 127 w 2011 r. do 23 w 2024 r. Opublikowane przez „The Guardian” wyliczenia Europejskiego Centrum Czystego Powietrza wskazują, że dzięki redukcji zanieczyszczeń udało się uniknąć około 6 000 przedwczesnych zgonów. Równie optymistyczne są wyniki badań zespołu prof. Ewy Czarnobilskiej. Dowodzą one bezpośredniego przełożenia poprawy jakości powietrza, wynikającej z likwidacji około 30 tysięcy starych pieców, na zdrowie najmłodszych. Odsetek krakowskich dzieci dotkniętych objawami astmy spadł w tym okresie z 22 proc. do 9 proc.
Tę walkę można wygrać
Jestem przekonany, że walkę ze smogiem można wygrać – mówi w filmie Andrzej Guła, lider Polskiego Alarmu Smogowego. – Tylko wymaga to dużo większej determinacji ze strony rządzących. Walkę ze smogiem wygramy, jeśli politycy uświadomią sobie, że stawką jest nasze zdrowie i życie.
Film powstał dzięki wsparciu: Clean Air Fund, PwC, BNP Paribas, TVN, Grupa Luxmed, Fundacja Gospodarki i Administracji Publicznej, Adamed, Jakubas Investment oraz Totalizator Sportowy.
Premiera filmu odbędzie się na kanale TVN24 w niedzielę, 29 marca, o godzinie 17:00.
